در ارتودنسی ثابت چه چیزی نباید خورد؟

بعد از نصب ارتودنسی ثابت، خیلی از بیماران با این سؤال روبه‌رو می‌شوند که: از این به بعد چه غذاهایی را نباید بخورم؟
این سؤال کاملاً طبیعی است، چون براکت‌ها و سیم‌های ارتودنسی نسبت به فشار، چسبندگی و قند حساس هستند و انتخاب غذای نامناسب می‌تواند روند درمان را با مشکل روبه‌رو کند.

چرا تغذیه در ارتودنسی ثابت اهمیت زیادی دارد؟

در ارتودنسی ثابت، تجهیزات فلزی مستقیماً روی دندان‌ها قرار می‌گیرند. این تجهیزات:

• به فشار زیاد حساس‌اند
• به‌راحتی غذا در اطراف آن‌ها گیر می‌کند
• تمیز کردن دندان‌ها را سخت‌تر می‌کنند

اگر رژیم غذایی مناسب رعایت نشود، ممکن است براکت‌ها جدا شوند، سیم‌ها خم شوند یا حتی پوسیدگی دندان در اطراف براکت‌ها ایجاد شود. همه این موارد می‌توانند مدت درمان ارتودنسی را طولانی‌تر کنند.

چه غذاهایی در ارتودنسی ثابت نباید مصرف شوند؟

غذاهای سفت؛ دشمن اصلی براکت‌ها

غذاهای سفت بیشترین آسیب را به ارتودنسی ثابت وارد می‌کنند. گاز زدن یا جویدن این مواد می‌تواند باعث شکستن براکت یا تغییر شکل سیم شود.
مثلاً گاز زدن یخ، آجیل سفت یا ته‌دیگ محکم فشار زیادی به دندان‌ها وارد می‌کند؛ فشاری که تجهیزات ارتودنسی برای آن طراحی نشده‌اند.

به‌طور کلی، هر غذایی که نیاز به نیروی زیاد برای شکستن یا جویدن داشته باشد، انتخاب مناسبی در دوران ارتودنسی نیست.

غذاهای چسبناک؛ خطر پنهان پوسیدگی

خوراکی‌های چسبناک شاید به‌ظاهر نرم باشند، اما یکی از دردسرسازترین مواد غذایی در ارتودنسی ثابت محسوب می‌شوند. این مواد به براکت‌ها و سیم‌ها می‌چسبند و به‌سختی تمیز می‌شوند.

ماندن طولانی‌مدت این مواد روی دندان‌ها می‌تواند باعث:

• پوسیدگی اطراف براکت
• التهاب لثه
• بوی بد دهان

شود. خوراکی‌هایی مثل آدامس، تافی، سوهان و شکلات‌های کش‌دار در این دسته قرار می‌گیرند و بهتر است کاملاً حذف شوند.

غذاهایی که نیاز به گاز زدن مستقیم دارند

در ارتودنسی ثابت، دندان‌های جلو بیشتر در معرض آسیب هستند. گاز زدن مستقیم غذاهای سفت با دندان جلو می‌تواند باعث جدا شدن براکت‌ها شود.

برای مثال:

• سیب کامل
• هویج خام
• ذرت بلال

مشکل‌ساز هستند. این به معنی حذف کامل این مواد نیست، بلکه باید آن‌ها را خرد کرده و با دندان‌های عقب مصرف کرد.

مواد غذایی بسیار شیرین

یکی از مشکلات ارتودنسی ثابت این است که تمیز کردن کامل دندان‌ها دشوارتر می‌شود. وقتی مواد قندی زیاد مصرف شود، قند در اطراف براکت‌ها باقی می‌ماند و خطر پوسیدگی را به‌شدت افزایش می‌دهد.

نوشابه‌ها، شیرینی‌ها، آب‌نبات و نوشیدنی‌های شیرین اگر زیاد مصرف شوند، می‌توانند باعث ایجاد لکه‌های سفید روی دندان و پوسیدگی دائمی شوند؛ لکه‌هایی که حتی بعد از برداشتن ارتودنسی هم باقی می‌مانند.

خوراکی‌های ترد و شکننده

برخی غذاها هنگام جویدن به قطعات ریز و تیز تبدیل می‌شوند و بین براکت‌ها گیر می‌کنند. چیپس، پاپ‌کورن و کراکرهای خشک از این دسته‌اند.
این مواد هم تمیز کردن دندان را سخت می‌کنند و هم احتمال التهاب لثه را بالا می‌برند.

نوشیدنی‌ها در دوران ارتودنسی ثابت

نوشیدنی‌های گازدار و شیرین، مخصوصاً اگر به‌طور مداوم مصرف شوند، می‌توانند مینای دندان را تضعیف کنند. چای و قهوه پررنگ هم ممکن است باعث تغییر رنگ دندان‌ها شوند، به‌خصوص وقتی بهداشت دهان به‌خوبی رعایت نشود.

اگر به اشتباه غذای ممنوعه خوردیم چه کار کنیم؟

در طول درمان ارتودنسی ثابت، پیش می‌آید که گاهی ناخواسته غذای نامناسب خورده شود. این اتفاق به‌خودی‌خود خطرناک نیست، اما نحوه برخورد بعد از آن بسیار مهم است. اگر بعد از خوردن غذا متوجه یکی از علائم زیر شدید، بهتر است موضوع را جدی بگیرید.

اگر احساس کردید براکت شل شده یا لق می‌زند، این موضوع می‌تواند به این معنا باشد که چسب زیر براکت آسیب دیده است. براکت شل اگر به‌موقع بررسی نشود، ممکن است کاملاً جدا شود یا باعث اختلال در حرکت صحیح دندان‌ها گردد.

در صورتی که سیم ارتودنسی به داخل گونه، لب یا لثه فشار می‌آورد، احتمال خم شدن یا جابه‌جایی سیم وجود دارد. این حالت می‌تواند باعث زخم شدن مخاط دهان و درد مداوم شود و معمولاً با گذشت زمان خودبه‌خود برطرف نمی‌شود.

همچنین اگر دردی غیرعادی، متفاوت از دردهای معمول ارتودنسی احساس کردید، به‌خصوص در یک نقطه خاص، ممکن است فشار نامناسبی به دندان یا تجهیزات ارتودنسی وارد شده باشد.

در چنین شرایطی، مهم‌ترین نکته این است که:
از دستکاری براکت یا سیم با دست، ناخن یا وسایل نوک‌تیز خودداری کنید. این کار ممکن است آسیب را بیشتر کند یا باعث شکستن تجهیزات شود.

اقدام درست این است که:

• دهان را به‌آرامی با آب ولرم یا آب‌نمک شست‌وشو دهید
• در صورت زخم شدن دهان، از موم ارتودنسی روی قسمت آزاردهنده استفاده کنید
• در اولین فرصت با متخصص ارتودنسی تماس بگیرید و موضوع را توضیح دهید

رسیدگی زودهنگام معمولاً باعث می‌شود:

• مشکل با یک تنظیم ساده برطرف شود
• نیاز به تعویض براکت یا طولانی شدن درمان پیش نیاید
• درد و ناراحتی بیمار سریع‌تر کاهش پیدا کند

به‌طور کلی، یک اشتباه غذایی کوچک باعث شکست درمان ارتودنسی نمی‌شود؛ اما بی‌توجهی به علائم هشداردهنده می‌تواند روند درمان را دشوارتر کند. بنابراین آگاهی و واکنش به‌موقع، بهترین راه حفظ سلامت ارتودنسی است.

در دوران ارتودنسی ثابت، مهم‌ترین اصل این است که غذاهایی انتخاب شوند که فشار، چسبندگی و قند بالا نداشته باشند.
با رعایت این نکات ساده براکت‌ها کمتر آسیب می‌بینند، درمان سریع‌تر پیش می‌رود و نتیجه ارتودنسی ماندگارتر می‌شود.

منبع: دکتر برهمن سبزواری

منبع خبر: drsabzevari.com